Lezing “Voltooid Leven”

In de Klimop van januari stond een artikel met titel:” Overwegingen in de laatste levensfase”, waarvoor Toos van Peusem aan belangstellende leden vroeg zich aan te melden. Het was fijn te merken dat er voldoende belangstelling voor was en de lezing voor bijna 40 personen heeft plaatsgevonden

De lezing werd gehouden door Evert van der Veen. Hij bekleedt verschillende functies o. a. is hij pastor, voorganger in de Protestantse Kerk. Verder is hij schrijver van boeken die leven en dood als belangrijkste thema hebben. Zijn lezingen sluiten dan ook hierbij aan. Hieronder treft u enkele foto's en een overzicht van de lezing aan:

Onze tijd:
- René Gude: ‘we leven langer en we sterven langer’;
- lijden aan het leven;
- medicalisering van dood;
- bewustwording, vragen naar zin;
- mondigheid, los van tradities;
- voltooid leven is typerende vraag voor onze tijd;
- een mens is meer dan alleen ziektebeeld(en).

Voltooid leven
Voltooid leven

KNMG over lijden aan het leven:
Lijden aan het vooruitzicht verder te moeten leven op een zodanige manier dat daarbij geen of slechts een gebrekkige kwaliteit van leven wordt ervaren. Dit leidt tot een aanhoudend doodsverlangen terwijl er niet of in onvoldoende een medische of psychische aandoening kan worden aangewezen. Voltooid leven is persoonlijk oordeel.

Definities voltooid leven:
- ‘voltooid leven’ diffuus begrip;
- subjectieve en dus gevoelige realiteit;
- levensmoe: geen fysieke of mentale kracht;
- klaar met leven: ultieme wens van zelfbeschikking;
- voltooid leven: lijden aan achteruitgang, verlies waardigheid;
- gevoel van zinloosheid, lijden aan het leven.

‘We kunnen niets meer voor je doen’:
- kan medisch gezien waar zijn;
- deze werkelijkheid is te beperkt;
- wat we wél kunnen doen is menselijkheid;
- comfort, liefde, verlichting van pijn en vooral: samenzijn.

Situatie van voltooid leven:
- diep gevoel van essentiële eenzaamheid;
- gevoel er niet meer toe doen;
- groeiend onvermogen om zich te uiten op wijze die kenmerkend was voor de persoon;
- geestelijke en lichamelijke moeheid van leven;
- innerlijke afkeer en weerzin t.a.v. (gevreesde) afhankelijkheid.

Voltooid leven
Voltooid leven

Gedicht ziekte van Jan van Nijlen.
Wanneer men ziek te bed ligt en de nacht
in slaaploze uren wegglijdt zonder dromen,
als van de dagen die men heeft verwacht
men zeker weet dat nimmer één zal komen,

luistert men rustig naar 't geruis der bomen
en naar de regen. En de sombere klacht
die door het duister vaart is welgekomen:
men weet zich eenzaam, alles lijkt volbracht.

Zó is het best, zó hoeft de strenge dood
met zachte waan ons niet meer te overreden.
Men ziet in hem de laatste bondgenoot,

de ultieme vriend, die onz' vermoeide leden
in vage droom, bij 't kille morgenrood,
voert naar een oord (men zegt: een oord!) van vrede.


Voltooid leven

Aspecten bij sterven:
- keuzen rond medicatie en behandeling;
- menselijke emoties;
- zingeving, spiritualiteit, kernwaarden;
- relaties, familie en echte vrienden.

Medische beslissingen op het sterfbed:
- 2% stoppen met eten en drinken;
- 4% euthanasie;
- 12% palliatieve sedatie;
- 36% intensivering pijn/symptoombestrijding.

Welke grenzen? Rapport KNMG 2013: ‘niet alles wat kan, hoeft’:
- Maatschappelijke instelling: niet opgeven;
- Doen is beter dan laten, opgeven is geen optie;
- Richtlijnen: doen;
- Zorgstelsel: productie;
- Geen visie op hele mens
- Besluit over behandeling: medisch perspectief vaak leidend;
- Te late inzet palliatieve zorg;
- Wensen onvoldoende vastgelegd;
- mens i.p.v. ziekte centraal;
- neiging teveel doen, láten kan ook;
- kracht en kwetsbaarheid medisch kunnen.

Adviescommissie Schnabel:
- euthanasiewet functioneert goed, geen wijziging;
- voltooid leven is meestal medische problematiek – euthanasiewet;
- groep die lijdt aan leven zonder medische grondslag is waarschijnlijk zeer klein;
- terughoudend vanwege complexe problematiek;
- gevaar van stigmatisering van ouderen.

Brief Edith Schippers oktober 2016 als reactie op advies van commissie Schnabel:
‘Mensen die weloverwogen menen dat hun leven voltooid is, die uitzichtloos lijden aan het leven, moeten in staat worden gesteld dit leven op een voor hen waardige wijze af te sluiten’.
‘Mensen voor wie het leven geen betekenis meer heeft en voor wie het een (te zware) last is geworden om verder te moeten leven’

Wetsvoorstel Pia Dijkstra D66:
- Hulp bij voltooid leven;
- hulp van levenseindebegeleider;
- 75 jaar als grens.

Reactie KNMG op wetsvoorstel voltooid leven:
- ‘Gezonde’ ouderen met gevoelens van voltooid leven krijgen hulp bij zelfdoding;
- actuele, weloverwogen doodswens, behoefte aan actieve levensbeëindiging;
- wet staat naast huidige euthanasiewet;
- onderscheid gezond en ziek doet geen recht aan complexe realiteit;
- nieuwe wet zou huidige euthanasiewet uithollen: heeft brede reikwijdte, functioneert goed;
- kwetsbaarheid door ouderdom, met stapeling van medische en niet-medische problemen,
   kan ondraaglijk en uitzichtloos lijden veroorzaken in de zin van euthanasiewet;
- wet kan leiden tot gevoelens van onveiligheid onder ouderen en stigmatisering van ouderdom leiden.

Voltooid leven

Gedicht: Een wijze van oud worden door Inge Lievaart
Het zicht wordt kleiner
en het rondzien trager
zo traag dat het tot aandacht
tot innigheid van kijken
tot inzicht wordt

De stem wordt ijler
en het spreken trager
zo traag dat het tot zwijgen
tot woordeloos verstaan
tot wijsheid wordt